TIJD VOOR DE GROTE OPRUIMING

Het gevecht tegen de plastic soup

Op World Clean Up Day ruimen een miljoen mensen hun straten, stranden en parken op. Die vrijwilligers in 150 landen laten dan weten dat ook de oceanen een schoonmaakbeurt nodig hebben. Dif kijkt naar 10 nieuwe oplossingen voor het plastic probleem.

tekst Lies Dieben  

beeld Vicco Seger Bosch 

Met dank aan: Waste2Wear, Niccy Kol, Plastic Whale Foundation

#1 Mode uit de oceaan

De plastic soup in de oceanen levert juist grondstoffen op. We kunnen van het afval dingen maken als kleding, schoenen en tassen. Adidas maakt al schoenen van afgedankte visnetten.

#2 Waste to Wear

16 flessen voor een jurk, 60 voor een winterjas; duurzame mode die echt telt.

We kunnen garen spinnen uit plastic en dat gebruiken om kleding, schoenen, tassen, ja, alles wat maar van stof is te maken. Zoals die schoenen van Adidas, gemaakt van visnetten. Lang daarvoor had Waste2Wear al plastic verwerkt tot kledingstof. Een aantal grote kledingmerken gebruikt hun functionele en modieuze stoffen van plastic waterflessen, waarvan 30% is opgevist uit de oceaan.

Oud-inkoopster Monique Maissan begon 22 jaar geleden haar kledingbedrijf Vision Textiles in China. Lang voordat dat hip was, raakte ze geïnteresseerd in het recyclen van kleding en het gebruik van alternatieve gerecyclede grondstoffen voor haar kleding. Dat heeft geresulteerd in Waste2Wear, dat garen voor kleding wint uit gerecyclede plastic flessen.

De kleding die Maissan samen met diverse grote Nederlandse merken heeft ontwikkeld, hangt sinds deze zomer in de winkels. Je kunt die herkennen aan het Waste2Wear logo. Daarop staat hoeveel plastic flessen er in zijn verwerkt.

(lees meer hierover onderaan de pagina)

#3 Eet de verpakking

Over de hele wereld duiken alternatieven op voor niet-afbreekbaar plastic. Tuurlijk, je kunt tegenwoordig kiezen voor biologisch afbreekbare varianten, maar waarom gaan we niet nog een stapje verder? Het Indiase bedrijf Bakeys produceert eetbaar bestek, in diverse zoete of hartige smaken, zodat je nooit meer een plastic vork in je handen hoeft te houden. En E6PR maakt eetbare bierringen (zowel op het land als in de oceaan een groot gevaar voor dieren), waardoor je ook geen snacks meer hoeft te halen voor bij je biertje. En als jij ze niet opeet, doen de vissen het wel.

#4 Ecobranding

In plaats van plastic om groente en fruit kunnen we nu met ecobranding lasers gebruiken om de schil plaatselijk te bleken, waardoor een leesbare en eetbare ‘sticker’ verschijnt die er ook nog eens goed uitziet. Het Nederlandse bedrijf Eosta ontwikkelde deze ‘natural branding’, die stickers op groente en fruit overbodig maakt, wat in de toekomst mogelijk ook voor de plastic verpakking opgaat.

#5 Wasfilters

De vezels die je prachtige nieuwe fleecetrui verliest wanneer je hem wast, verstikken onze oceanen. Micro-plastics uit synthetische kleding blijken een veel groter probleem dan we dachten. Draag natuurlijke en biologisch geteelde vezels en was de synthetische kleding die je al hebt met een wasfilter. Helaas zijn onze wasmachines daar nog niet mee uitgerust. Zolang daar nog druk aan wordt gewerkt, is er de Guppy Friend; een waszak die micro-plastics opvangt en voorkomt dat ze het afvalwater vervuilen.

#6 Van vast naar vloeibaar

Het beste is natuurlijk als je in plaats van vloeistoffen in plastic flessen vaste alternatieven gebruikt om te wassen. Tip voor wie liever vloeibare zeep heeft: probeer Twenty eens. Met die uitvinding koopt je tabletten shampoo of zeep die je thuis oplost in water. Dan betaal je niet voor de 80% water die nu in je flessen zit. Koop één keer een fles, voeg een tablet toe, wat water en schudden maar!

#7 Bouwstenen

Eco Bricks laat hele gemeenschappen profiteren van het reduceren van de afvalberg. Arme gemeenschappen gebruiken gedumpt of aangespoeld afval om huizen en publieke gebouwen te bouwen, want dat kan daar meestal op geen enkele andere manier worden verwerkt. Ze nemen bijvoorbeeld een plastic fles, duwen hem zo vol met ander plastic afval dat hij zo hard wordt als een baksteen en gebruiken die flessen als bouwstenen voor muren en daken. Die flessen lijmen ze met milieuvriendelijke adobe of leem en het resultaat is een stevige structuur voor geen of weinig geld. Hele gemeenschappen bundelen hun krachten om flessen te verzamelen, vol te duwen en te stapelen.

#8 Retour verpakkingen

RePack levert een dienst aan e-commerce bedrijven: een stevige verpakking gemaakt van gerecycled plastic die de eindgebruiker kosteloos terug kan sturen. Neem je pakketje in ontvangst, pak het uit, vouw de doos plat en gooi hem in de brievenbus, meer is er niet voor nodig.

#9 Van afval naar brandstof

De Britse Swansea University heeft een manier gevonden om van elk soort plastic waterstof te maken, een schone brandstof voor de toekomst. Die is goedkoper, eenvoudiger en meer werkbaar dan plastic recyclen, omdat je dan moet sorteren, want niet alle plastic is daarvoor geschikt.

#10 Van afval naar meubilair

Plastic Whale begon als een ngo die plastic clean-ups organiseerde in de grachten van Amsterdam. Nog steeds kunnen toeristen en bedrijven een dagje ‘plastic fishing’ boeken, maar nu gaat Plastic Whale verder: van dat plastic maken ze kantoormeubilair. De klant betaalt statiegeld en kan de meubels inleveren en laten recyclen.

LONGREAD 4 MIN

AFVAL AAN JE LIJF EN IN JE HUIS

Kostbaar plastic

Waar veel van is, kun je mooie dingen maken. Het Ocean Plastic Project analyseert waar plastic afval vandaan komt, wil dat plastic vervolgens verzamelen en het hergebruiken. Dan krijgen we mooie producten en is er minder plastic afval.

MONIQUE MAISSAN EN HAAR BEDRIJF WASTE2WARE begon samen met Chinese ngo’s, universiteiten en commerciele bedrijven het Ocean Plastic Project. Dat wil niet alleen plastic opruimen en hergebruiken, maar ook analyseren waar het vandaan komt. Zo kan het met de grootste vervuilers proberen tot oplossingen te komen.

Maissan: ‘We willen de hele keten van zwerfafval identificeren, reduceren en recyclen. Daarvoor is de samenwerking tussen de Nederlandse bedrijven, de Chinese ngo’s, de Donghua University en de TU Delft essentieel. Die universiteiten helpen onder andere met onderzoek naar het soort afval en naar duurzame vervangers van plastic. Natuurlijk zouden we met zijn allen moeten voorkomen dat plastic in zee terechtkomt of beter nog, dat plastic überhaupt wordt geproduceerd. Maar daarvoor is óók een mentaliteitsverandering van de consument nodig. Voorlopig proberen we om van het bestaande zwerfafval mooie producten te maken.’

Vissen naar grondstoffen

Laten we hopen dat de vicieuze cirkel snel wordt doorbreken. Als we plastic kunnen hergebruiken voor steeds meer doeleinden, wordt het steeds waardevoller en gaan minder mensen plastic weggooien. Dan kunnen mensen in armere landen, waar de vervuiling meestal het ergst is, profiteren van extra inkomsten door plastic te verzamelen en in te leveren voor recycling. Dat resulteert in schonere stranden, schonere straten, een schoner milieu en mogelijk ook in extra voordeel door toenemend toeristisme.

In het Indiase dorp Kerala worden vissers nu al betaald om de kunststof uit hun netten aan land te brengen. Omdat de vangst sterk is teruggelopen door vervuiling, heeft de minister van Visserij besloten om een proef te starten om de oceanen en stranden weer schoon te krijgen. Zo worden ze aantrekkelijker voor toeristen en de lokale bevolking gaat plastic als waardevolle grondstof zien. De 25 ton plastic die tot nu toe aan land is gebracht, is gerecycled tot wegdek. Dat heeft gediend als een bron van werkgelegenheid voor veel dorpelingen, zowel mannen als vrouwen.

Illegaal plastic

Rwanda en Kenia pakken het nog drastischer aan: ze hebben alle plastic tasjes verboden. In Kenia, waar het verbod vorig jaar van kracht werd, kunnen mensen een straf krijgen van tot 40.000 dollar of 4 jaar gevangenisstraf als ze plastic tassen verkopen, produceren of zelfs maar gebruiken.

Rwanda’s verbod op plastic dateert al van 2008, de mensen daar hebben er al langer aan kunnen wennen. Desondanks circuleren berichten over plastic smokkelaars die de grens oversteken met tassen vastgeplakt aan hun armen en benen. 

Het tropische eiland Dominica was onlangs in het nieuws, omdat het alle plastic en piepschuim voor eenmalig gebruik wil verbieden. De Westerse landen lopen achter. Zij halen hun achterstand maar langzaam in, met veelal gedeeltelijke verboden die weinig zoden aan de dijk zetten. Toch kunnen ook zij met zoveel goede voorbeelden niet lang achterblijven. 

Verboden en belastingen op plastic zijn veelal succesvol. Die hebben minder straatafval, schonere waterwegen en minder dode dieren met plastic in hun maag tot gevolg. We kunnen zulke resultaten niet negeren.

Plastic wordt weer fantastic

Dankzij wetenschappelijk bewijs beseffen steeds meer mensen dat de plastic soep in de oceaan niet langer een ver-van-ons-bed show is. Het probleem is er en het beïnvloedt ons leven. Iedereen is deel van het probleem en deel van de oplossing, de visser die meer afval dan vis binnenhaalt, de toerist die door een berg plastic op het strand moet waden om het water te bereiken of de familie die plastic deeltjes binnenkrijgt via de maaltijd op hun bord. We zijn ons ervan bewust, de oplossingen zijn er en er komen elke dag nieuwe oplossingen bij. 

Daar hoeven we alleen nog maar wat mee te doen, dan zal het niet lang meer duren voor we allemaal leven in een wereld waar plastic te waardevol is om afval te zijn.

Misschien ook interessant

This post is also available in: Engels