BUURTZORG IS EEN WERELDWIJD VOORBEELD

minder regels, meer zorg

Hoe een klein land een groot voorbeeld is in de wereld van gezondheidszorg. Buurtzorg, een van de grootste thuiszorgorganisaties in Nederland, exporteert zijn model voor gezondheidszorg over de hele wereld. In China en Japan kijken al duizenden patiënten tegen de onuitsprekelijke naam Buurtzorg aan. Dif reisde naar Engeland, China en India om te zien hoe dit er in de praktijk uitziet.

Tekst: Fons Burger

Fotografie: Otto Snoek

Film door Vincent Boy Kars

effectief

‘30 tot 40% van alle kosten gemaakt in de gezondheidszorg zijnoverbodig.’ Een boude uitspraak van directeur Jos de Blok van Buurtzorg. Dat bedient met 15.000 v/m meer dan 100.000 cliënten met korte, langdurige of palliatieve zorg. Bij Buurtzorg wordt weinig geld verspild. ‘De financiering van de zorg is in Nederland niet gericht op zo effectief mogelijk werken. Ook in de rest van de wereld is verspilling in de zorg een groot probleem. Daarom exporteert Buurtzorg haar ideeën wereldwijd.’

zelfstandige teams

De opzet van Buurtzorg is simpel. Management ontbreekt in de organisatie. In Nederland werken ongeveer 1300 zelfstandige teams van tussen de 8 en 12 mensen in de wijkverpleging zonder teamleider of chef. Ze lossen problemen op door erover te praten. Op het kantoor houden vijftig mensen zich voornamelijk bezig met de vraag hoe ze het werk van de teams lichter kunnen maken. Een vrijwel geheel geautomatiseerd systeem om aan alle bureaucratische regels in de Nederlandse zorg te voldoen. Alle verpleegkundigen en ziekenverzorgenden hebben een iPad en een ingenieus softwaresysteem neemt al het saaie zich herhalende werk over.

de mens centraal

Maar Buurtzorg onderscheidt zich vooral omdat het niet werkt vanuit het klassieke zorgmodel. De mens (de cliënt) en zijn omgeving staan centraal. Het zorgplan is niet een optelsom van medische en huishoudelijke handelingen maar een plan met de cliënt en zijn familie, buren en vrienden om problemen op te lossen. Er wordt gekeken naar wat de cliënt zelf nog kan. Welke hulp kan gemakkelijk in zijn omgeving geregeld worden en waar heeft hij werkelijk behoefte aan? Want niet alleen medicijnen of steunkousen maken hem beter maken maar ook aandacht en liefde. Ook heeft Buurtzorg veel aandacht voor preventie. Gezonde voeding, meer bewegen of het afleren van ongezonde gewoonten voorkomen veel ziekte en daarmee zorg. Een absolute focus van de verpleegkundigen van Buurtzorg.

uitbreiden naar buitenland

Jos de Blok en Gonnie Kronenberg begonnen meer dan tien jaar geleden met een team in het oosten van Nederland. Jos als verpleegkundige en directeur en Gonnie als specialist in de backoffice. Enthousiaste verpleegkundigen die de bureaucratie in andere grote zorginstanties zat waren, traden in dienst bij Buurtzorg. In vijf jaar waren dat er al 3500. In tien jaar tijd groeide dat aantal uit tot 15.000 verpleegkundigen en helpenden in de zorg.

Buitenlandse zorginstellingen vroegen Jos de Blok steeds vaker te komen vertellen over zijn bedrijf en het systeem erachter. En dat legde vijf jaar geleden in Japan de kiem voor uitbreiding van de Buurtzorggedachte naar andere landen.

LONGREAD 4 MIN

INTERVIEW JOS DE BLOK

er zitten veel perverse dingen, overal, in alle systemen

Als je tegenover Jos de Blok zit, heb je niet echt het gevoel dat je tegenover een ceo zit van een bedrijf met bijna een half miljard omzet. Geen pakken of stropdassen voor deze zachtaardige man met bijna altijd een lichte glimlach op zijn gezicht. Maar als hij begint te praten, zie je het vuur branden van iemand die er zeker van is dat hij een oplossing heeft om het hele zorgstelsel te hervormen. En als je na anderhalf uur klaar bent met het gesprek, twijfel je daar niet aan.

Jos: ‘Het grootste probleem waar je als zorgprofessional tegenaan loopt, is de hele regelgeving. Die zorgt ervoor dat er niet meer gekeken wordt, hoe je iemand het meest doeltreffend en effectief kan behandelen. Daarom wordt een zorgplan aangepast aan de regeltjes. Dan gaat het om het geld en niet zoals hoort om de mens, de cliënt. Dat leidt tot onnodige zorg. In ziekenhuizen wordt 40% zorg geleverd die net zo makkelijk thuis kan worden gegeven.’

‘Verdienen aan gezondheidszorg is heel makkelijk. Het is zo subjectief dat je je plan kunt maken, zoals je het wilt. Een behandelaar “wordt uitgenodigd” zijn aanvraag zo te formuleren, dat hij over zoveel mogelijk budget beschikt. Hier moet verandering in komen. Er zitten veel perverse dingen, overal, in alle systemen en die leiden ertoe dat de zorg onbetaalbaar wordt.’

‘Als bijvoorbeeld een specialist of een psychiater een diagnose moet stellen dan kijkt hij welke elementen er in het behandelplan moeten, ongeacht of die echt nodig zijn. Omdat hij anders niet de juiste vergoeding krijgt.’

‘Het grote probleem is geld en mensen. De bevolking neemt toe en daarmee de vraag om zorg. Je moet proberen met dezelfde middelen dezelfde standaard en kwaliteit te bereiken. Dus de inzet moet zo beperkt mogelijk zijn maar de kwaliteit mag niet minder worden. Dat is wel degelijk mogelijk als je de regels aanpakt.’

‘Het is niet alleen in Nederland of West-Europa zo. Het is een wereldwijd probleem.

Kijk bijvoorbeeld in China. Daar hebben ze bedacht dat iedereen boven een bepaalde leeftijd hulp kan krijgen. Of ze het nodig hebben of niet. Dan krijg je enorm veel verspilling. We kijken per land wat we kunnen doen binnen de bestaande cultuur en regelgeving. In China is maar 25% van de mensen verzekerd. Als je geen verzekering hebt en in een ziekenhuis terechtkomt, sta je zo snel mogelijk weer op straat. We zijn in China begonnen met mensen die langdurige zorg nodig hebben. We proberen de institutionele zorg (ziekenhuis, verpleegtehuis) daar te verleggen naar thuiszorg, dat is onze eerste focus.’

‘In India werken we samen met een bedrijf dat in de opleidingen zit. Daar halen wij meisjes uit dorpen, die wij opleiden tot verzorgende of verpleegkundige. Zo geven wij een sociale impact voor die meisjes en hun familie. Daar zijn maar weinig opgeleide verpleegkundigen en die er zijn, werken in ziekenhuizen.’

‘In Engeland zijn we bezig om in het bestaande systeem van de National Health Service (iedereen gratis zorg, red.) het buurtzorgmodel te integreren. En dat slaat aan. Op een congres in oktober meldde de Engelse minister van volksgezondheid Matt Hancock gecharmeerd te zijn van het Buurtzorg-model. Hij stelde dat de tijd rijp was om het Nederlandse zorgmodel landelijk te implementeren.’

Ook interessante verhalen

This post is also available in: Engels